
Socjobiologiczna koncepcja ludzkiej natury
By Rafał SikoraLength6h 10m
About this audiobook
W celu zrealizowania sokratejskiego przykazania: Poznaj samego siebie należy odpowiedzieć na pytanie o naturę ludzką. Co to bowiem znaczy: poznaj samego siebie? Oznacza to: poznaj swoją naturę. Rzecz jasna, należy rozeznać, jaki wpływ na człowieka ma kultura, a jaki geny. Czy jednak trzeba uciekać się do nauk biologicznych, aby wyjaśnić naturę ludzką? Czy nie wystarczy przyjrzeć się kulturze, w której ludzkie życie jest zanurzone i która, jak twierdzą niektórzy, całkowicie zerwała związek z tym, co biologiczne?
Jak pisał Comte: „Trzeba uciekać się do praw rządzących naturą ludzką, których całokształt, utrzymujący się stale w ciągu społecznej ewolucji, dostarcza środków sprawdzenia dla analizy socjologicznej. Skoro zjawisko społeczne ujęte totalnie jest po prostu tylko rozwojem ludzkości, w którym nie powstają żadne nowe zdolności, to wszystkie odkryte przez obserwacje przyrody dyspozycje powinny się odnaleźć chociaż w zarodku we wzorze, który biologia ułożyła zawczasu dla socjologii, w celu ograniczenia jej mimowolnych pomyłek”. Kluczowe wydaje się tu rozstrzygnięcie kwestii, czy kultura, rozumiana jako całokształt duchowego i materialnego dorobku ludzkości, ma związek z biologią człowieka. Czy też należy uznać, że obraz człowieka jako jednego z wielu gatunków zwierząt, gatunku o łacińskiej nazwie Homo sapiens (którą przecież sam sobie nadał), nie ukazuje pełni natury ludzkiej? Czy należy go uzupełnić, czy może zastąpić obrazem człowieka jako istoty wyzwolonej z wrodzonych skłonności oraz genetycznie zadanych predyspozycji?
Aby podać pełny obraz ludzkiej natury, należy skorzystać z wiedzy o człowieku, jakiej dostarczają różne dziedziny nauki. Celem niniejszej książki jest ukazanie spojrzenia socjobiologicznego na to zagadnienie, obejmującego określenie relacji między ewolucją genetyczną a kulturą, przedstawienie biologicznych uwarunkowań społecznych zachowań człowieka i możliwych tego praktycznych konsekwencji.
Książka jest poprawioną wersją rozprawy doktorskiej autora. Rozprawa była napisana pod opieką naukową prof. dr hab. Zdzisławy Piątek z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i obroniona w 2009 roku na Wydziale Filozoficznym UJ.
Audiobook details
GenrePsychology
Length6 hrs 10 mins
Narrated byListen with 1,000+ voices
FormateBook with Audio
Publish dateFeb 5, 2026
LanguagePolish
Table of contents
1Od autora
2Rozdział 1 Wprowadzenie
31.1 Główny cel książki
41.2 Dlaczego socjobiologia?
51.3 Uwagi na temat wyboru literatury
Show all chaptersShow less
61.4 Kluczowe pojęcia
71.5 Poziomy uogólnienia w prowadzonych rozważaniach
8Rozdział 2 Teoria ewolucji jako podstawa socjobiologii
92.1 Co to jest ewolucja?
102.2 Czy ewolucja jest procesem celowym?
112.3 Czy ewolucja podlega ocenie w kategoriach moralnych?
122.4 Czy przypadkowość wyklucza ewolucję?
132.5 Teoria ewolucji a kreacjonizm
142.6 Zasada NOMA
152.7 Podejście Wilsona do kwestii rozdziału religii i nauki
162.8 Krytyka religii przez Dawkinsa
17Rozdział 3 Natura ludzka na gruncie socjobiologii
183.1 Podstawowa jednostka doboru naturalnego i koncepcja człowieka – genowej maszyny przetrwania
193.2 Czy koncepcja człowieka – genowej maszyny przetrwania jest deterministyczna?
203.3 Cechy wspólne naczelnych
213.4 Czy istnieje związek między tym, co wrodzone, a tym, co nabyte?
223.5 Główne cechy gatunku Homo sapiens
233.6 Koewolucja genowo-kulturowa
243.7 Reguły epigenetyczne
253.8 Podstawowa jednostka ewolucji kulturowej
263.9 Koncepcja memu jako nowego replikatora
27Rozdział 4 Zagadnienia sporne
284.1 Znaczenie płci
294.2 Czy socjobiologia usprawiedliwia polityczny status quo?
304.3 Czy socjobiologia sankcjonuje nierówność i dyskryminację?
314.4 Agresja jako wrodzony składnik ludzkiej natury
324.5 Czy altruizm wyróżnia człowieka spośród zwierząt? Argumentacja Wilsona
334.6 Czy altruizm wyróżnia człowieka spośród zwierząt? Argumentacja Dawkinsa
344.7 Czy w świetle socjobiologii można podtrzymać twierdzenie o wyjątkowości ludzkiej kultury?
354.8 Czy określenie wrodzonego zmysłu moralnego ma na celu usankcjonowanie wrodzonych skłonności poprzez normy etyczne?
364.9 Czy socjobiologia zagraża cennym dla ludzi wartościom?
37Rozdział 5 Podsumowanie i wnioski
385.1 Socjobiologiczny wizerunek człowieka
395.2 Stosunek socjobiologii do nauk humanistycznych w kontekście wyjaśniania ludzkiej natury
405.3 Wnioski dotyczące edukacji
415.4 Wnioski dotyczące kształtu ludzkiej natury