Psychology

Heretycy w średniowieczu. Poplecznicy szatana czy chrześcijańscy dysydenci?

By André Vauchez

Listen with Sir Michael Caine™ and 1,000+ voices

Get for $9

Length12h 42m

About this audiobook

Herezje około roku tysięcznego dotyczą jedynie ograniczonej liczby osób, należących do elity kulturalnej i społecznej. Dwa wieki później są już silnymi ruchami kontestatorskimi, podważającymi wpływy duchowieństwa katolickiego. Od nadreńskich obszarów Niemiec po środkowe Włochy i przez Langwedocję po północną Hiszpanię: liczne regiony chrześcijańskiej Europy są wówczas „przeżarte zgnilizną” – by posłużyć się słownictwem zaczerpniętym z ówczesnych tekstów papieskich – różnych form herezji. Mowa o katarach, waldensach, patarenach… Są niczym wyzwanie rzucone papiestwu, które potępia ich jako heretyków i zwalcza przy pomocy inkwizycji i zakonów żebraczych (dominikanów i franciszkanów). W XIV i XV stuleciu oskarżenia o herezję padają coraz częściej i są kierowane przeciw wszystkim, którzy okazują nieposłuszeństwo Kościołowi bądź sprzeciwiają się jego władzy. Krąg spraw objętych ściganiem nieustannie się rozszerza, za heretyków uważa się nawet osoby publiczne piętnujące nadużycia duchowieństwa i tendencje autorytarne hierarchii kościelnej. Zdjęcie z „heretyków” odium wywrotowości, a też oczyszczenie ich historii z wszelkich tajemnic i spisków powoduje, że otrzymujemy bardziej wyważony obraz epoki. Zadanie to wydaje się jednak trudne, bowiem przeważająca liczba tekstów, które mówią nam o ruchach dysydenckich, została stworzona przez członków Kościoła, a więc instytucji karzącej i stygmatyzującej, wzmacniającej nie tylko samą siebie, ale – jak uważali jej przedstawiciele – przede wszystkim wiarę i porządek społeczny. Zbiór studiów ukazuje całą złożoność herezji w średniowiecznej Europie. Vauchez wykazuje się niezwykłą wręcz ostrożnością w badaniach, próbując opisać zjawisko a nie je oceniać, a tym bardziej wartościować. Zwraca uwagę także na obie strony: przegranych i zwycięzców, dzięki czemu zyskujemy studium wyważone i nieidące w kierunku bezmyślnego potępienia inkwizycji czy jej apologii. Spis treści André Vauchez – historyk ducha – Michał J. Baranowski 3 Heretycy w średniowieczu Wprowadzenie 17 Część pierwsza. Ruchy kontestatorskie i heretyckie na Zachodzie od XI do XV wieku Rozdział I. Herezje „roku tysięcznego” i w XI wieku 25 Diabolizacja herezji: świadectwo źródeł 26 Czytanie i interpretacje herezji przez duchownych od X do XII wieku 33 Konkretne postawy wobec heretyków: rozbieżności i ewolucja 39 Rozdział II. Od kontestacji po herezję (XII–XIII wiek) 49 Podstawowe przyczyny rozwoju herezji 49 Antyklerykalizm i spirytualizm: wędrowni kaznodzieje przeciwko ustanowionemu Kościołowi 52 Wstrząs kataryzmu 56 Ruchy ewangeliczne i spory o prawo do kaznodziejstwa świeckich: waldensi i humiliaci 61 Narodziny społeczeństwa prześladowczego? 65 Krucjata, inkwizycja i zniszczenie kataryzmu 70 Nowe formy kontestacji 80 - Joachim z Fiore i joachimizm 81 - Wrzenie intelektualne w środowiskach uniwersyteckich i potępienia kościelne 86 - „Religia ludowa” i „wolnomyśliciele” 90 Rozdział III. Kontestatorskie i dysydenckie ruchy religijne we Włoszech od XI do połowy XIII wieku 95 Pierwsze kontestacje 95 Ewangelizm i spirytualizm przeciwko Kościołowi urzędowemu 98 - Patareni: między reformą a herezją 98 - Arnold z Brescii i kontestacja doczesnej władzy Kościoła 100 - Społeczeństwo komun miejskich a herezje we Włoszech w drugiej połowie XII wieku 103 Katarzy, waldensi i chrześcijanie ewangeliczni we Włoszech (od około 1170 do około 1250) 105 - Narodziny i umacnianie kataryzmu 105 - Nurt ewangeliczny: ubodzy Lombardczycy i humiliaci 108 - Reakcja Kościoła i tłumienie herezji 112 Rozdział IV. Na Zachodzie: kontestacja i herezje w XIV i XV wieku 117 Rozszerzenie pojęcia herezji i rozwój inkwizycji 117 - Nowe definicje herezji 118 - Inkwizycja i inkwizytorzy 120 - Wygaszenie kataryzmu 123 Zakwestionowanie Kościoła hierarchicznego i pośredniczącej roli duchowieństwa 125 - Kontestatorskie prądy eschatologiczne 125 - Eschatologia franciszkańska: spirytuałowie, begardzi i fraticelli 126 - Eschatologia a ludowe ruchy religijne 131 -- Od Gerarda Segarelliego do Fra Dolcino 132 -- Biczownicy 134 - Nieheterodoksyjne formy mistyki 136 -- Beginki: od Małgorzaty Porete do Mistrza Eckharta 136 -- Bracia i siostry wolnego ducha 139 - Przetrwanie i wpływy waldensów 141 Nowe herezje i narodowe ruchy religijne (1378–1449) 144 - Nowy kontekst historyczny 145 - Wiklif i lollardzi 146 - Jan Hus i husyci 148 -- Jan Hus i początki utrakwizmu 148 -- Podsumowanie kryzysu husyckiego 153 Część druga. Heretycy: mity i rzeczywistość Rozdział V. Początki herezji katarskiej w Langwedocji na podstawie kazania arcybiskupa Pizy Federico Viscontiego (zm. 1277) 159 Rozdział VI. Odmowa składania przysięgi u średniowiecznych heretyków 174 Rozdział VII. Katarzy i waldensi w historii średniowiecznej Francji 184 Ku naukowej historii kataryzmu 184 Ponowne odkrycie waldensów 189 Rozdział VIII. Świętość przeciwko herezji: Żywot Marii z Oignies Jakuba z Vitry 192 Protagoniści: Maria z Oignies, Jakub z Vitry i Fulko z Tuluzy 193 Żywot Marii z Oignies: manifest antyheretycki 196 Ascetyczny i mistyczny wzór świętości 201 Rozdział IX. Pisma świętego Franciszka z Asyżu: odpowiedź na kontestację heretycką? 207 Rozdział X. Między kontestacją a dysydencją: franciszkanie i prądy joachimickie w epoce papieży awiniońskich 220 Rozdział XI. Od reformy Kościoła do buntu we Francji Karola VI: Jan z Varennes (zm. 1396?) 232 Część trzecia. Historycy i herezja Rozdział XII. Historiografia herezji średniowiecznych 251 Herezja a marginalizacja społeczna 251 Ku odnowie problematyki i perspektyw 256 Herezja, marginalność i wykluczenie 260 Rozdział XIII. Ortodoksja i herezja na chrześcijańskim Zachodzie 265 Rozdział XIV. Herezje: dysydenckie formy chrześcijaństwa średniowiecznego 279 Wskazówki bibliograficzne 287 Źródła tekstów 294 Zestawienie skrótów i skrótowców 296 Indeks osób i nazw geograficznych 298

Audiobook details

Rating★★★★ 3.9 (18)

Includes Goodreads

GenrePsychology

Length12 hrs 42 mins

Narrated byListen with 1,000+ voices

FormateBook with Audio

Publish dateFeb 11, 2026

LanguagePolish

1Introduction

2André Vauchez – historyk ducha

3Wprowadzenie

4Część pierwsza. Ruchy kontestatorskie i heretyckie na Zachodzie od XI do XV wieku

5Rozdział I Herezje „roku tysięcznego” i w XI wieku

Show all chapters

6Diabolizacja herezji: świadectwo źródeł

7Czytanie i interpretacje herezji przez duchownych od X do XII wieku

8Konkretne postawy wobec heretyków: rozbieżności i ewolucja

9Rozdział II Od kontestacji po herezję (XII–XIII wiek)

10Podstawowe przyczyny rozwoju herezji

11Antyklerykalizm i spirytualizm: wędrowni kaznodzieje przeciwko ustanowionemu Kościołowi

12Wstrząs kataryzmu

13Ruchy ewangeliczne i spory o prawo do kaznodziejstwa świeckich: waldensi i humiliaci

14Narodziny społeczeństwa prześladowczego?

15Krucjata, inkwizycja i zniszczenie kataryzmu

16Nowe formy kontestacji

17Joachim z Fiore i joachimizm

18Wrzenie intelektualne w środowiskach uniwersyteckich i potępienia kościelne

19„Religia ludowa” i „wolnomyśliciele”

20Rozdział III Kontestatorskie i dysydenckie ruchy religijne we Włoszech od XI do połowy XIII wieku

21Pierwsze kontestacje

22Ewangelizm i spirytualizm przeciwko Kościołowi urzędowemu

23Patareni: między reformą a herezją

24Arnold z Brescii i kontestacja doczesnej władzy Kościoła

25Społeczeństwo komun miejskich a herezje we Włoszech w drugiej połowie XII wieku

26Katarzy, waldensi i chrześcijanie ewangeliczni we Włoszech (od około 1170 do około 1250)

27Narodziny i umacnianie kataryzmu

28Nurt ewangeliczny: ubodzy Lombardczycy i humiliaci

29Reakcja Kościoła i tłumienie herezji

30Rozdział IV Na Zachodzie: kontestacja i herezje w XIV i XV wieku

31Rozszerzenie pojęcia herezji i rozwój inkwizycji

32Nowe definicje herezji

33Inkwizycja i inkwizytorzy

34Wygaszenie kataryzmu

35Zakwestionowanie Kościoła hierarchicznego i pośredniczącej roli duchowieństwa

36Kontestatorskie prądy eschatologiczne

37Eschatologia franciszkańska: spirytuałowie, begardzi i fraticelli

38Eschatologia a ludowe ruchy religijne

39Od Gerarda Segarelliego do Fra Dolcino

40Biczownicy

41Nieheterodoksyjne formy mistyki

42Beginki: od Małgorzaty Porete do Mistrza Eckharta

43Bracia i siostry wolnego ducha

44Przetrwanie i wpływy waldensów

45Nowe herezje i narodowe ruchy religijne (1378–1449)

46Nowy kontekst historyczny

47Wiklif i lollardzi

48Jan Hus i husyci

49Jan Hus i początki utrakwizmu

50Podsumowanie kryzysu husyckiego

More from Psychologia

Izrael i ObjawienieEric Voegelin24h 15m4.4 (452)$12 · $0.00

Prawa strona historiiBen Shapiro8h 11m4.4 (159)$14 · $0.00

Czy psychodeliki uratują Polskę?Maciej Lorenc12h 24m4.8 (15)$12

Brutalna prawda o alkoholu - Dlaczego pijesz, choć mówisz, że kontrolujeszMax Paradox3h 39m4.6 (23)$7.80 · $0.00

Prawa losu, czyli trzy kroki do sukcesu i szczęściaOleg Gadecki10h 55m4.4 (33)$11 · $0.00

Pracownia Urządzeń Techniki Komputerowej Dla Uczniów i Studentów – Część 1Kluczewski Jerzy5h 19m$13 · $0.00

Żyć aż do końca. Instrukcja obsługi chorobyks. Jan Kaczkowski, Katarzyna Jabłońska8h 22m4.5 (1.1K)$13 · $0.00

Dyskryminacja i nierównościThomas Sowell7h4.6 (259)$13 · $0.00

Śmierć obywatelaVictor Davis Hanson17h 56m4.4 (5.1K)$19 · $0.00

Zaginione klucze masonerii lub Tajemnica Hirama AbiffaManly P. Hall2h 32m4.4 (2.6K)$4.90 · $0.00

Głód matkiMcDaniel Kelly7h 6m4.3 (8.7K)$9.40 · $0.00

Bushido. Dusza JaponiiNitobe Inazo3h 49m4.2 (4.1K)$7.80 · $0.00

Ciało w procesie psychoterapii GestaltJames Kepner11h 44m4.3 (547)$19 · $0.00

Autorski Podręcznik dr Marii MontessoriMaria Montessori2h 47m4.1 (1.3K)$9.70 · $0.00

Objaśnienie marzeń sennych (Interpretacja snów)Zygmunt Freud19h 13m4.0 (137.1K)$6.40 · $0.00

Świat bez pracySusskind Daniel13h 15m4.0 (3.3K)$19 · $0.00

Kiedy Harry stał się SallyRyan T. Anderson13h 18m4.0 (3.1K)$19 · $0.00

Egoistyczne powody, żeby mieć więcej dzieciCaplan Bryan8h 58m3.9 (4.3K)$16 · $0.00

PSYCHOLOGIA GRUPY I ANALIZA EGOZygmunt Freud2h 31m3.8 (3.6K)$3.90 · $0.00

View all

Heretycy w średniowieczu. Poplecznicy szatana czy chrześcijańscy dysydenci?

About this audiobook

Audiobook details

Table of contents

More from Psychologia

You may also like