Poznanie w świetle ontologii i inne pisma

By Nicolai Hartmann
Listen with Sir Michael Caine™ and 1,000+ voices
Length16h 3m

About this audiobook

Hartmannowskie zainteresowanie ontologią oraz jego wyraźnie ontologiczna interpretacja projektu filozofii transcendentalnej Kanta była raczej wcześniejsza i zainspirowana tendencjami filozofii rosyjskiej, z którą zapoznał się jeszcze przed przybyciem do Marburga. Dodatkowo, nie jest prawdą, że Hartmann porzuca tak istotny dla neokantystów, ale również i dla samego Kanta, problem poznania. Twierdzi on jedynie, że sam problem poznania jest problemem metafizycznym i jako taki nie tylko nie może zostać rozwiązany, ale nawet w prawidłowy sposób postawiony, jeśli abstrahujemy od jego usytuowania w szerszym kontekście ontologicznym. Równie dobrze można więc uważać, że źródłem Hartmannowskiej ontologii jest dokonana przez niego ontologizacja problemu poznania, a nie jego porzucenie. Nie bez powodu, po latach zajmowania się problemami ontologicznymi z zakresu najróżniejszych dziedzin bytowych, w swoim pochodzącym z 1949 roku artykule Poznanie w świetle ontologii (którego tytuł został wykorzystany do nazwania prezentowanego zbioru tłumaczeń) niemiecki myśliciel powraca do miejsca, z którego rozpoczął: do problemu poznania i Kantowskiego pytania o możliwość poznania apriorycznego. Zbyt dużym uproszczeniem jest również mówienie o dokonującym się w myśleniu Hartmanna zwrocie „od metafizycznego idealizmu do naturalnego realizmu”, gdyż myśliciel ten nigdy nie opowiadał się za żadnym z tych metafizycznych stanowisk, a jego ontologia, podobnie jak – zgodnie z jego przekonaniem – wszystko, co w his­torii filozofii ponadhistoryczne, znajduje się poza (diesseits) idealiz­mem i realizmem. Myśl Hartmanna należy więc raczej widzieć jako zataczającą swoiste koło od ontologicznej interpretacji postawionego przez Kanta problemu poznania (Zarys metafizyki poznania, 1921 oraz Poza idealizmem i realizmem, 1922), poprzez bardzo szczegółową i mającą na względzie wyniki nauk empirycznych analizę kategorialną konkretnych problemów filozoficznych (człowieka, przyrody, życia, historii, kultury – czego przykładem są wszystkie tomy jego ontologii oraz inne pisma) z powrotem do problemu poznania (Poznanie w świetle ontologii, 1949). Jego ontologiczne analizy szczegółowych problemów filozoficznych posiadają naturalnie całkowitą autonomię, a ich znaczenia nie można sprowadzić jedynie do roli, jaką pełnią w Hartmannowskich poszukiwaniach prawdziwego znaczenia ludzkiego poznania. Nie zmienia to jednak faktu, że problem ten nigdy nie przestał być dla niego ważny. (fragment Wprowadzenia Alicji Pietras) *** Tom zawiera sześć dotąd niedostępnych po polsku artykułów Nicolaia Hart­manna: Poza idealizmem i realizmem. Przyczynek do rozróżnienia tego, co his­toryczne i ponadhistoryczne w filozofii Kantowskiej (1924), Nadawanie i wypełnianie sensu (1934), Czasowość i substancjalność (1938), Filozofia przyrody a antropologia (1944), O istocie wymagań moralnych (1949) oraz Poznanie w świetle ontologii (1949). W tekstach tych – w charakterystyczny dla swojej filozofii systematyczny sposób – Hartmann podejmuje problemy filozoficzne z wielu dziedzin przedmiotowych: od filozofii przyrody po ontologię, teorię poznania, antropologię, etykę, aksjologię, historię filozofii i filozofię dziejów. Spis treści Wprowadzenie – Alicja Pietras 5 Poznanie w świetle ontologii i inne pisma Poza idealizmem i realizmem 37 Nadawanie i wypełnianie sensu 96 Czasowość i substancjalność 141 Filozofia przyrody a antropologia 184 O istocie wymagań moralnych 224 Poznanie w świetle ontologii 268 Słownik terminologiczny 339 Indeks osobowy 347 Indeks rzeczowy 352

Audiobook details

GenrePhilosophy
Length16 hrs 3 mins
Narrated byListen with 1,000+ voices
FormateBook with Audio
Publish dateFeb 9, 2026
LanguagePolish

Table of contents

1Nicolai Hartmann
2Wprowadzenie
3Poza idealizmem i realizmem (pt. 1)
4Poza idealizmem i realizmem (pt. 2)
5Nadawanie i wypełnianie sensu
Show all chapters
6Czasowość i substancjalność
7Filozofia przyrody a antropologia
8O istocie wymagań moralnych
9Poznanie w świetle ontologii (pt. 1)
10Poznanie w świetle ontologii (pt. 2)
11Słownik terminologiczny

You may also like

Zostałem Mentorem i Nie Chcę Być Wyszukiwarką Odpowiedzi - Jak wspierać rozwój drugiej osoby, zadawać lepsze pytania i dzielić się doświadczeniem bez rozwiązywania za nią całej karieryMax Paradox5h 58m$5.10
Nie wiem, czego chcę od życia - Jak znaleźć kierunek bez objawienia, coacha i wyjazdu do TybetuMax Paradox5h 9m$5.10
O przyjemności bycia człowiekiemWitold Ferens7h 31m$4.10 · $0.00
Dostałem Dwie Oferty Pracy i Każda Jest „Lepsza” w Innej Kolumnie - Jak porównywać wynagrodzenie, zakres, elastyczność, rozwój, ryzyko i ludzi, żeby nie wybrać najładniejszej tabelki zamiast lepszej pracyMax Paradox6h 1m$5.10
Inaczej o umiejętności wyznaczania i osiągania celówAndrzej Moszczyński1h 18m$2.50 · $0.00
Nie mam pasji - Jak znaleźć coś swojego bez robienia z hobby drugiego etatuMax Paradox5h 3m$5.10
Mam Mentora i Nie Wiem, o Co Go Pytać - Jak korzystać z mentoringu, przygotowywać dobre rozmowy i zamieniać cudze doświadczenie we własne decyzje bez oczekiwania gotowej instrukcji karieryMax Paradox5h 52m$5.10
Chcę Zmienić Branżę, Ale Moje CV Utknęło w Poprzedniej - Jak przełożyć doświadczenie na nowe kompetencje, zbudować wiarygodną historię zmiany i wejść do innej branży bez zaczynania życia od zeraMax Paradox6h 57m$5.10
Każdy Chce Awansu, a Ja Mam Jedno Krzesło - Jak prowadzić rozmowy o rozwoju, oczekiwaniach i decyzjach personalnych uczciwie, nawet kiedy nie możesz wszystkim powiedzieć „tak”Max Paradox6h 8m$5.10
Jaki mam typ osobowości. Przewodnik po 16 twarzach ludzkiej naturySkillslab1h 33m4.0 (1)$3.60 · $0.00
Działanie. Próba krytyki życia i nauki o praktyceMaurice Blondel22h 58m4.5 (29)$18
Wakacje z Przyjaciółmi Brzmiały Lepiej w Grupowym Czacie - Jak ustalić budżet, tempo, noclegi i oczekiwania przed wspólnym wyjazdem, żeby wrócić z wakacji nadal będąc znajomymiMax Paradox5h 1m$5.10
Zatrudniłem pierwszą osobę i nagle jestem działem kadr - Jak przygotować zakres pracy, wdrożenie i przekazywanie odpowiedzialności oraz ustalić współpracę z księgowością i specjalistą od spraw kadrowych bez uczenia się wszystkiego podczas pierwszegoMax Paradox6h 58m$5.10
Nie Chcę Być Menedżerem, Żeby Zarabiać Więcej - Jak rozwijać karierę ekspercką, negocjować wartość i budować wpływ bez obowiązkowego awansu na stanowisko z większą liczbą spotkańMax Paradox6h 19m$5.10
Mam Nową Rolę, Ale Starą Tożsamość Zawodową - Jak przejść z wykonawcy do lidera, eksperta do stratega albo specjalisty do partnera biznesowego bez kurczowego trzymania się dawnych nawykówMax Paradox6h 13m4.4 (26)$5.10
Rower Ma Wozić Mnie do Pracy, a Nie Stać w Przedpokoju - Jak przygotować trasę, wyposażenie, parkowanie i plan na gorszą pogodę oraz stopniowo włączać rower w zwykłe dojazdy bez kupowania zawodowej tożsamości razem z kaskiemMax Paradox6h 4m$5.10
Nie Chcę Awansu. Czy Nadal Jestem Ambitny? - Jak świadomie wybrać rozwój bez zarządzania ludźmi, rozmawiać o ścieżce eksperckiej i nie brać wyższego stanowiska tylko dlatego, że „tak się robi”Max Paradox6h 17m$5.10
Nie tylko Excel. Miękkie umiejętności w twardym świecie biznesuAdam Lisowski1h 52m$3.60 · $0.00
Brutalna prawda o sobie w lepszej wersji - dlaczego próba stania się kimś lepszym jest najbardziej dopracowaną formą kontroliMax Paradox4h 43m4.4 (49)$5.10
Brutalna prawda o idolach - Dlaczego nie masz swojego życia, tylko wersję demonstracyjnąMax Paradox5h4.0 (12)$5.10