Zapomniane światło

By Jakub Deml
Listen with Sir Michael Caine™ and 1,000+ voices
Length6h 40m

About this audiobook

Tę książkę Jakub Deml napisał w gorączce w ciągu kilku nocy w 1934 roku. Po wydaniu została skonfiskowana, a do sprzedaży wróciła dopiero po zaczernieniu „niemoralnych”, erotycznie drażniących fragmentów. To wściekły tekst! Spowiedź. Krwawe rozliczenie ze światem, który nie akceptował autora, zresztą z wzajemnością. A dziś – pomnik nowoczesnej prozy. Deml był poetą i prozaikiem, jednym z najbardziej oryginalnych pisarzy czeskich XX wieku. Z woli rodziców i za namową znanego poety Otokara Březiny – Jakub zaprzyjaźnił się z nim jeszcze przed maturą –został rzymskokatolickim księdzem. W 1902 roku ukończył seminarium duchowne w Brnie. Jednak proboszcz, który twierdził, że ksiądz jest psem, a zadaniem psa – szczekać na Pana Boga, nie był do zaakceptowania przez hierarchię kościelną; zwłaszcza na katolickich Morawach, gdzie za karę przenoszono go z parafii do parafii. W wieku 34 lat został zmuszony do przejścia na emeryturę z nakazem zamieszkania w Pradze. Na jego życie silny wpływ miały cztery związki z kobietami, które stały się pożywką dla jego twórczości. „Pozorna sensacyjność jest tu jednak sprawą zewnętrzną: istota tych związków opierała się na bliskości myśli, poglądów i celów” – pisze w Historii literatury czeskiej prof. Zofia Tarajło-Lipowska. W 1935 roku Deml poznał 18-letnią Marię Rosę Junovą, która zrezygnowała dla niego ze studiów i przez dwadzieścia cztery lata prowadziła mu dom, pomagając w działalności wydawniczej. Jakub Deml większość swoich dzieł publikował własnym sumptem, w niewielkim nakładzie. Zapomniane światło jest książką gatunkowo trudną do określenia. Licealiści w Czechach uczą się, że to „bolesny strumień krzyku księdza i poety”. Całość jest rozmową Demla z poetą B.M. Ptáčkiem, a jednocześnie opowieścią o umieraniu na gruźlicę wiejskiej parafianki Demla oraz polemiką ze światem. Książkę bardzo cenił Bohumil Hrabal i uważał ją za idealny zapis strumienia świadomości. Pisano o Demlu, że był mściwy i histeryczny, a z przeciwnikami i sprawcami życiowych rozczarowań zawsze rozliczał się bezpardonowo. Skutkowało to izolacją pisarza i odwróceniem się od niego przyjaciół. Jedynym, który został przy nim do końca swych dni, był Březina. W 1931 roku Jakub Deml napisał głośną książkę Moje świadectwo o Otokarze Březinie, która wywołała wojnę między nim a czeskim światem literackim. Zrzucił bowiem metafizycznego poetę z piedestału, pokazując go z nie najlepszej strony, łącznie z jego antysemityzmem – zresztą o własnym też nie zapomniał. Zapomniane światło to również reakcja na antydemlowską kampanię wielbicieli Březiny. Do Zapomnianego światła, którego pierwsze polskie wydanie ukazało się w 2000 roku, dodajemy esej Jindřicha Chalupeckiego z książki o czeskich ekspresjonistach. „Przyjaźń Březiny z Demlem była tym mocniejsza, że ukryty był w niej także motyw miłosny – pisze Chalupecký. – W życiu Březiny pojawia się młodziutki Jakub Deml, ze swym niemal dziewczęcym wyglądem (Florian w swych dziennikach nazywa go ironicznie »hermafrodytą«), ze swym poetyckim geniuszem i z entuzjastycznym uwielbieniem. Z nikim Březina nie będzie się czuł tak blisko związany”. Uważał, że Deml był „jednym z tych wspaniałych ludzi, w bliskości których otwierają się ukryte źródła serca i wypowiedzenie wszystkiego – także tego, do czego się nawet przed sobą nie przyznaliśmy”. „Po co dziś czytać Demla? – zastanawia się Mariusz Szczygieł, autor serii literatury czeskiej Stehlík, w której ukazuje się książka. − Choćby po to, aby się przekonać, że wszystkie źle społecznie widziane cechy, takie jak nieustępliwość, wybujały egotyzm, kłótliwość, czy przekonanie o własnej nieomylności mogą być podłożem wybitnej literatury. A poza tym ksiądz, który szczeka na Pana Boga, jest zawsze ciekawy”.

Audiobook details

Rating★★★★ 4.0 (364)
Includes Goodreads, LibraryThing
GenreGeneral Fiction
Length6 hrs 40 mins
Narrated byListen with 1,000+ voices
FormateBook with Audio
Publish dateOct 1, 2025
LanguagePolish

Table of contents

1Słowo od tłumacza
2Zapomniane światło (pt. 1)
3Zapomniane światło (pt. 2)
4Jindřich Chalupecký, Jakub Deml (przeł. Andrzej S. Jagodziński) (pt. 1)
5Jindřich Chalupecký, Jakub Deml (przeł. Andrzej S. Jagodziński) (pt. 2)
Show all chapters
6Lista rzeczywistych postaci występujących w Zapomnianym świetle w kolejności pojawiania się
Świetlana Droga. Obóz koncentracyjny w DonieckuAsiejew Stanisław5h 43m4.7 (1.3K)$7.70 · $0.00
BachmutMyrosław Łajuk5h 2m4.7 (403)$11 · $0.00
Rok 1984 (wydanie ilustrowane)George Orwell10h 55m4.4 (11.9K)$5.50 · $0.00
Małe kobietkiLouisa May Alcott9h 50m4.3 (2.8M)$6.70 · $0.00
Odwaga i strachOla Hnatiuk19h 25m4.4 (193)$9.30 · $0.00
CytoniczkaBrandon Sanderson15h 10m4.2 (101.1K)$22 · $0.00
Szpital PrzemienieniaStanisław Lem7h 20m4.1 (4K)$5.40 · $0.00
Przygody brygadiera GerardaArthur Conan Doyle12h 3m4.1 (1.2K)$5.40 · $0.00
Lady SusanJane Austen2h 39m3.8 (67.6K)$4 · $0.00
We mgleLisa Gray8h 44m3.8 (1.3K)$17 · $0.00
A&SKrzysztof Spadło12h 3m4.4 (28)$11 · $0.00
Między Placem Bohaterów a RechnitzMonika Muskała13h 13m4.7 (12)$6.80 · $0.00
ParabellaPaweł Matuszek9h 50m3.8 (130)$17 · $0.00
Wiatr od morza. SztormMagdalena Witkiewicz8h 58m3.6 (796)$13 · $0.00
Nigdy w życiuKatarzyna Grochola7h 51m3.5 (1.7K)$11 · $0.00
BambinoInga Iwasiów13h 52m3.7 (112)$22 · $0.00
Alicja w krainie czasów. Czas opowiedzianyAłbena Grabowska14h 1m3.5 (142)$24 · $0.00
Bye Watchtower Tom I Córy KoryntuKilian Dastan4h 13m$9.40 · $0.00
Armia CzarnobogaRadosław Samlik5h 17m$3.90 · $0.00
AntychrystMarcin Majchrzak7h 40m$3.90 · $0.00

You may also like