Ballada o śpiącym lwie

By Agata Listoś-Kostrzewa

Listen with Sir Michael Caine™ and 1,000+ voices

Try for $0.00 Get for $8.30

Length12h 42m

About this audiobook

To nie pierwszy i nie ostatni wstrząs w Bytomiu. Ludzie nieruchomieją sparaliżowani strachem. Większość, nauczona doświadczeniem, próbuje wybiec na ulicę, żeby nie mieć nad głową niczego, co mogłoby spaść. Krzyki mieszają się z hałasem tłuczonych dachówek, kominów, gzymsów i szyb rozpryskujących się na chodnikach. Nie wszyscy mają tyle szczęścia co matka z dzieckiem, która w ostatniej chwili chowa się w bramie przed deszczem secesyjnych odłamków. Lecą w dół wieżyczki, attyki, betonowe kule na skorodowanych już trzpieniach, strzeliste neogotyckie pinakle. Odpada od ściany gruba płaskorzeźba wmontowana na metalowych kotwach we wnękę kamienicy i spada na mężczyznę stojącego w kolejce do saturatora. Ludzie tłoczą się wokół, próbują pomóc, dźwignąć pechową dekorację. Niektórzy podbiegają tylko, żeby popatrzeć na cudze nieszczęście, ale nie odchodzą przykuci widokiem człowieka przygniecionego płaskorzeźbą. Gdyby nie było tak ciepło, gdyby mężczyzna nie stanął w kolejce po gruźliczankę, gdyby ktoś zrobił przegląd budynków i odkrył przeżarte korozją kotwy i zwietrzałą już zaprawę, gdyby nie tąpnęło, gdyby… Gdyby Stalin nie wskazał palcem tego miejsca na mapie. Gdyby Bierut nie krzyknął: „Węgiel to największe bogactwo Polski!”. Gdyby Bytom nie stał się scenografią działań polityczno-gospodarczych, których serce biło pod miastem. Gdyby tłustego węgla nie pilnował potężny piaskowiec. Gdyby nie wjechała tu pod ziemię pierwsza na Śląsku lokomotywa z napędem eleketrycznym. Gdyby Karol Godula nie zostawił swojego majątku sześciolatce, czyniąc z niej śląskiego Kopciuszka. Gdyby Śląsk nie wrócił do macierzy. Gdyby za węglem nie szło szczęście i nieszczęście Bytomia. Gdyby świat nie był taki, że roz jest tak, a roz tak.

Identity Folklore Political Intrigue Grief

Audiobook details

GenreLiterary Classics, Biography and Memoir

Length12 hrs 42 mins

Narrated byListen with 1,000+ voices

FormateBook with Audio

Publish dateOct 1, 2025

LanguagePolish

1Strona przedtytułowa

2Dedykacja

3CZĘŚĆ PIERWSZA, w której poznajemy Carla Godullę, co miał „jedno noga krótszo jak nieroz diobły”, oraz zaglądamy do jego piwnicy, gdzie przetapia cenne kruszce; z czasem dla górnośląskiego przemysłu zaczyna się liczyć każda para rąk, dlatego chłopi idą tam, gdzie igra się z matką ziemią; następnie wytapiamy cetnary szaroniebieskiego metalu w gęstym dymie oparów, które ulecą w powietrze, pozbawią Śląsk zieloności, a płuca robotników upodobnią do marmuru, oraz poznajemy Franza Wincklera, sztygara u Godulli, który stanie się jego rywalem, ożeni się z wdową po właścicielu kopalni i zostanie szlachcicem, podczas gdy Godulla sam projektuje sobie pieczęć z orłem i kotwicą; w końcu przenosimy się do Beuthen, który stał się własnością Donnersmarcków, a kiedy Śląsk dosięga kolejny kryzys, jedziemy z Godullą do Breslau szukać lekarzy i wtedy na scenę wkracza śląski Kopciuszek. (pt. 1)

4CZĘŚĆ PIERWSZA, w której poznajemy Carla Godullę, co miał „jedno noga krótszo jak nieroz diobły”, oraz zaglądamy do jego piwnicy, gdzie przetapia cenne kruszce; z czasem dla górnośląskiego przemysłu zaczyna się liczyć każda para rąk, dlatego chłopi idą tam, gdzie igra się z matką ziemią; następnie wytapiamy cetnary szaroniebieskiego metalu w gęstym dymie oparów, które ulecą w powietrze, pozbawią Śląsk zieloności, a płuca robotników upodobnią do marmuru, oraz poznajemy Franza Wincklera, sztygara u Godulli, który stanie się jego rywalem, ożeni się z wdową po właścicielu kopalni i zostanie szlachcicem, podczas gdy Godulla sam projektuje sobie pieczęć z orłem i kotwicą; w końcu przenosimy się do Beuthen, który stał się własnością Donnersmarcków, a kiedy Śląsk dosięga kolejny kryzys, jedziemy z Godullą do Breslau szukać lekarzy i wtedy na scenę wkracza śląski Kopciuszek. (pt. 2)

5CZĘŚĆ DRUGA, w której szychmistrz znajduje węgiel w pobliżu Beuthen, pierwszy raz na Śląsku zjeżdża pod ziemię lokomotywa elektryczna, a miasto rozrasta się pod rządami burmistrza Brüninga; potem, gdy Śląsk zostaje przecięty nową granicą, pod dom Godulli podchodzi Paul Rother z aparatem, jeszcze później do Beuthen przyjeżdża Hitler, a w noc kryształową płonie miejska synagoga; następnie ruszamy na chwilę do czternastowiecznego miasta, na które spada klątwa i będzie wisieć nad mieszkańcami przez pokolenia (a niektórzy wierzą, że nawet do dziś), oraz dowiadujemy się, że Stalin wskazuje Śląsk palcem na mapie i mówi pod wąsem: „Złoto”, a przez Beuthen przetaczają się oddziały Komisji Międzysojuszniczej, Grenzschutzu, Sicherheitspolizei, wojsk powstańczych, Wehrmachtu, Freikorpsu, Armii Czerwonej i Wojska Polskiego; wreszcie Beuthen już jako Bytom wraca do macierzy, dwójka okazuje się czasem lepszym Polakiem niż trójka czy czwórka, tempo repolonizacji nie jest dostatecznie szybkie, bo zamiast 3 x „tak” niektórzy odpowiadają w referendum 3 x „nein”, chociaż Hildegardy stają się Halinami, a Friedrichowie – Mirosławami, a poza tym ktoś zakłóca wieczny odpoczynek „Siafgocza”. (pt. 1)

Show all chapters

6CZĘŚĆ DRUGA, w której szychmistrz znajduje węgiel w pobliżu Beuthen, pierwszy raz na Śląsku zjeżdża pod ziemię lokomotywa elektryczna, a miasto rozrasta się pod rządami burmistrza Brüninga; potem, gdy Śląsk zostaje przecięty nową granicą, pod dom Godulli podchodzi Paul Rother z aparatem, jeszcze później do Beuthen przyjeżdża Hitler, a w noc kryształową płonie miejska synagoga; następnie ruszamy na chwilę do czternastowiecznego miasta, na które spada klątwa i będzie wisieć nad mieszkańcami przez pokolenia (a niektórzy wierzą, że nawet do dziś), oraz dowiadujemy się, że Stalin wskazuje Śląsk palcem na mapie i mówi pod wąsem: „Złoto”, a przez Beuthen przetaczają się oddziały Komisji Międzysojuszniczej, Grenzschutzu, Sicherheitspolizei, wojsk powstańczych, Wehrmachtu, Freikorpsu, Armii Czerwonej i Wojska Polskiego; wreszcie Beuthen już jako Bytom wraca do macierzy, dwójka okazuje się czasem lepszym Polakiem niż trójka czy czwórka, tempo repolonizacji nie jest dostatecznie szybkie, bo zamiast 3 x „tak” niektórzy odpowiadają w referendum 3 x „nein”, chociaż Hildegardy stają się Halinami, a Friedrichowie – Mirosławami, a poza tym ktoś zakłóca wieczny odpoczynek „Siafgocza”. (pt. 2)

7CZĘŚĆ TRZECIA, w której domy kołyszą się na kapeluszu grzyba, a kopalnie dobierają się pod Bytomiem do tłustego węgla, ponieważ Bolesław Bierut woła, że węgiel jest największym bogactwem Polski, jednak kapryśny górotwór ucieka obliczeniom inżynierów, a gruby piaskowiec, który miał być miękką poduszką dla miasta, okazuje się potężnym wrogiem, przez co Bytom staje się Sycylią, chociaż ostatecznie okazuje się, że jego los i tak rozstrzygnął się już w fazie asturyjskiej orogenezy hercyńskiej. (pt. 1)

8CZĘŚĆ TRZECIA, w której domy kołyszą się na kapeluszu grzyba, a kopalnie dobierają się pod Bytomiem do tłustego węgla, ponieważ Bolesław Bierut woła, że węgiel jest największym bogactwem Polski, jednak kapryśny górotwór ucieka obliczeniom inżynierów, a gruby piaskowiec, który miał być miękką poduszką dla miasta, okazuje się potężnym wrogiem, przez co Bytom staje się Sycylią, chociaż ostatecznie okazuje się, że jego los i tak rozstrzygnął się już w fazie asturyjskiej orogenezy hercyńskiej. (pt. 2)

9CZĘŚĆ CZWARTA, w której odwiedzamy Ewę oraz Krystynę, która czeka na obiecany lifting, i szukamy Jadwigi, a budzik w plecaku powstrzymuje pocisk i ocala Zygfryda, ojca Piotra, z którym zjeżdżamy pod ziemię, gdzie walczymy z górotworem i dowiadujemy się, że Bytom jeszcze stoi dzięki podsadzce, chociaż domy chodzą, jak chcą, Jolę prawie zabija jej piękny kwietnik, a na Pocztową przestaje docierać poczta, przez co naukowcy mówią o czasach sprzed Karbia i po Karbiu; następnie wnuczka Franza Wincklera rozlewa gorącą zupę do blaszanek i słyszymy, że krzywda człowieka jest niepoliczalna; kolejno profesor mówi o prostytucji naukowej, architekt proponuje budynkom drugie życie, Theodor Erdmann Kalide puszy lwie grzywy w berlińskiej pracowni, a Niemcy przenoszą lwa z rynku i układają go do snu na Reichspräsidentenplatz, potem drzemie w parku i nagle znika z miasta, żeby odnaleźć się przypadkiem trzysta kilometrów dalej, gdzie nadal będzie smacznie sobie spać, jakby nie zauważył, że to już nie bytomianie podchodzą chwytać go za łapę.

10BIBLIOGRAFIA I WYKAZ ŹRÓDEŁ

11WYJAŚNIENIE

12PODZIĘKOWANIA