Na własne ryzyko. Testament świętego

Na własne ryzyko. Testament świętego

By Derek Jarman
Michael Caine
Listen with Sir Michael Caine™ and 1,000+ voices
Length5h 30m

About this audiobook

Na własne ryzyko Dereka Jarmana to esej o walce o emancypację społeczności LGBT+ Wielkiej Brytanii po drugiej wojnie światowej. Autor podejmuje próbę napisania najnowszej historii nienormatywnej seksualności, a do zadania podchodzi z właściwą sobie postmodernistyczną wrażliwością. Łączy autoetnogragficzną perspektywę z erudycją kulturową i polityczną, popartą szeroko zakrojonymi badaniami archiwalnymi. Na kolejnych stronach eseju Jarman przywołuje własne doświadczenia, ważne wydarzenia polityczne a także dziennikarskie komentarze a nawet homofobiczne treści z podręczników szkolnych. Historia nieustannej, nielinearnej walki o emancypację rozpisana została na sześć rozdziałów, z których każdy odpowiada kolejnej dekadzie drugiej połowy XX wieku – od lat 40. kiedy zachowania homoseksualne były jeszcze w Wielkiej Brytanii karane, do naznaczonych traumą AIDS lat 90. Te ponad pół wieku to także okres życia Jarmana, który w toku całego wywodu pozostaje tyleż kronikarzem, co pierwszoosobowym bohaterem. Kreśląc ten osobisty, często targany silnymi emocjami fresk, Jarman swobodnie lawiruje pomiędzy wywiadem, anegdotą i poezją, inkrustując je obszernymi cytatami. Krytykę społeczną doprawia humorem, który staje się dla niego orężem przeciwko homofobii i queerfobii. Na własne ryzyko wpisuje się w strategię oporu przeciwko wymazywaniu osób queerowych z historiografii i queerowości z biografii, którą Jarman podejmował zarówno w swoich tekstach, jak i filmach (np. Caravaggio czy Wittgenstein). Jego książka ma budować poczucie międzypokoleniowej wspólnoty osób nieheteronormatywnych, być świadectwem współdzielonych doświadczeń i przeszłości, której nie można po raz kolejny zamknąć w szafie. Pomimo osadzenia wywodu w brytyjskim kontekście i w minionym wieku, Na własne ryzyko jest nad wyraz aktualnym lustrem, w którym odbijają się przemiany zachodzące w Polsce i Europie ostatnich lat. To książka pełna gniewu, ale też nadziei na poprawę sytuacji osób wykluczanych społecznie ze względu na tożsamość seksualną czy płciową.   *** Derek Jarman (1942–1994) – brytyjski twórca awangardowy: reżyser filmowy, scenograf malarz, pisarz i ogrodnik; działacz ruchu na rzecz równouprawnienia osób LGBT. Był jednym z pionierów New Queer Cinema i filmowego postmodernizmu. Do jego najpopularniejszych dokonań należą filmy Caravaggio, Sebastian czy Edward II. Dziełem jego życia jest również istniejący do dzisiaj postmodernistyczny ogród przy Prospect Cottage w Dungeness. Jarman zmarł w wyniku AIDS w 1994. Ostatnie dzieła, m.in. film Blue oraz książkę Chroma: Księga kolorów, poświęcił swojemu doświadczeniu życia z wirusem HIV.  Na własne ryzyko to nie tylko osobista autobiografia, ale także pogłębiona analiza, która przyczynia się do zrozumienia złożoności i różnorodności tożsamości queerowej oraz przemian społecznych w XX wieku. Jarman, poprzez swoją autobiografię, wyraża apel o akceptację, równość i ludzką godność. Jego dzieło jest nie tylko świadectwem odwagi i determinacji, ale także inspiracją dla kolejnych pokoleń do działania na rzecz sprawiedliwości społecznej. Książka ta pozostaje istotnym źródłem wiedzy w kontekście badań nad kulturą LGBTQ oraz historią ruchów społecznych, uczestnicząc w dyskursie na temat równości i praw człowieka. Prof. Andrzej Pitrus   *** Osobiste zwierzenia i komentarze przeplatają się z cytatami z literatury, prasy oraz z wypowiedzi publicznych, tworząc wielogłosową opowieść o środowisku gejowskim, jego sytuacji i problemach. Książka Jarmana ma więc podwójną wartość: historyczną – ukazując realia, w których funkcjonowały osoby queerowe, oraz biograficzną – będąc zapisem indywidualnych przemyśleń oraz działań na styku aktywizmu i artystycznej kreacji. Prof. Małgorzata Radkiewicz   *** [FRAGMENT] „Mam niewielu heteroseksualnych przyjaciół – miałem dość bycia niepotrzebnym gościem na ich proszonych kolacjach. Spoko jest być queerem, ale kiedy zaczynasz o tym mówić, wszyscy milkną, wszyscy czekają, aż przestaniesz. To dlatego w tej książce jest tak dużo seksu – bo to coś, o czym nikt nie chce dyskutować. To dla nas ważne, żeby rozmawiać o seksie, definiować się w świecie, który nigdy o nas nie mówił czy nawet nie pozwalał mówić o sobie. (...) Kiedy zaczynasz mówić, potwierdzasz, że żyjesz."   „Ta książka, możecie być pewni, nie trafi do szkolnych bibliotek. Młodzieży powiedzą, że nie jest „normalna”. Ich starzy, filary społeczeństwa, prędzej zobaczą ich martwych, niż szczęśliwych. (...) Często jestem zatrzymywany przez udręczonych młodych mężczyzn, część z nich wciąż w wieku szkolnym, którzy wyznają, że są HIV-pozytywni. Zazwyczaj jestem pierwszą osobą, której to mówią. Tak niewiele wsparcia mają w domu. Oni i ja musimy walczyć z brakiem zrozumienia; musimy poskładać do kupy życie pod wielką ciemną chmurą cenzury i ignorancji. Oni i ja przerażeni jesteśmy wami, samymi sobą i wirusem."   "Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego"

Audiobook details

Rating★★★★ 4.4 (722)
Includes Goodreads, StoryGraph, Amazon, LibraryThing
GenreGeneral Fiction
Length5 hrs 30 mins
Narrated byListen with 1,000+ voices
FormateBook with Audio
Publish dateSep 17, 2025
LanguagePolish

Table of contents

1Seria „Esej”
6Lata sześćdziesiąte
2Od tłumacza
7Lata siedemdziesiąte
3Podziękowania
8Lata osiemdziesiąte
4Lata czterdzieste
9Lata dziewięćdziesiąte
5Lata pięćdziesiąte
10Apendyks

More from Derek Jarman

Alicja w krainie czasów. Czas opowiedziany
Alicja w krainie czasów. Czas opowiedzianyAłbena Grabowska14h 1m3.5 (142)$24 · $0.00
Coś bliskiego
Coś bliskiegoEllinor Rafaelsen6h 13m$30 · $0.00
Tomatoza. Antologia pomidorrorowa
Tomatoza. Antologia pomidorrorowaAleksandra Cebo, Przemysław Duda, Michał Gralak, Mariusz Kaszyński, Anna Kłodnicka, Aleksandra Knap, Graham Masterton, Michał Medwid, Kornel Mikołajczyk, Tomek Miłowicki, Karolina Mogielska, Olaf Pajączkowski, Jacek Pelczar, Marta Zając, Zeter Zelke, Marcin Zwoleń15h 17m$24 · $0.00
Stockholm Psycho - Pełen Sezon
Stockholm Psycho - Pełen SezonAnna Bågstam9h 34m3.4 (52)$18 · $0.00
30 DNI
30 DNIMarcin Rusnak9h 57m5.0 (1)$18 · $0.00
Backpacker, czyli podróż życia
Backpacker, czyli podróż życiaKarin Wallén10h 37m3.2 (36)$18 · $0.00
Indiańskie lato
Indiańskie latoKornel Mikołajczyk12h 58m$24 · $0.00
Ta przeklęta Ameryka
Ta przeklęta AmerykaJacek Pelczar13h 49m$24 · $0.00
Niebezpieczny układ
Niebezpieczny układK.A. Zysk7h 2m3.2 (46)$12 · $0.00
Sekrety Sztokholmu
Sekrety SztokholmuHanna Lindberg10h 31m2.7 (408)$18 · $0.00
Graffiti Girl Blues
Graffiti Girl BluesEmil Strzeszewski8h 41m$18 · $0.00
Dom Ćmy
Dom ĆmyTomek Miłowicki6h 51m2.6 (16)$12 · $0.00
Garda - Pełen Sezon
Garda - Pełen SezonMarcin Kowalczyk9h 54m$18 · $0.00
Aksamitka
AksamitkaWeronika Wierzchowska10h 27m$18 · $0.00
Ślepa miłość - Pełen Sezon
Ślepa miłość - Pełen SezonMichał Smyk7h 15m$12 · $0.00
Znachor
ZnachorTadeusz Dołęga-Mostowicz9h 57m4.5 (5.8K) · 1584Free
Rok 1984
Rok 1984George Orwell (tłum. Julia Fiedorczuk)10h 24m4.4 (1.3K)Free
Chłopi, Część pierwsza - Jesień
Chłopi, Część pierwsza - JesieńWładysław Stanisław Reymont7h 37m4.3 (15.2K)Free
Opowieść wigilijna
Opowieść wigilijnaCharles Dickens (tłum. nieznany)3h 15m4.3 (18.9K)Free
Ogniem i mieczem, tom pierwszy
Ogniem i mieczem, tom pierwszyHenryk Sienkiewicz14h 44m4.3 (786)Free

You may also like

Seksowna, ale szalona. O systemowym etykietowaniu psychiatrycznym kobiet i dziewczyn
Seksowna, ale szalona. O systemowym etykietowaniu psychiatrycznym kobiet i dziewczynJessica Taylor11h 18m4.2 (2K)$12 · $0.00
Nienasycenie. Część druga, Obłęd
Nienasycenie. Część druga, ObłędStanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy)11h 35m4.1 (655)Free
Jak działa faszyzm? My kontra oni
Jak działa faszyzm? My kontra oniJason Stanley6h 29m4.2 (22.2K)$9.70
Imiona Krymu
Imiona KrymuAnastasia Levkova15h 12m4.6 (6K)$12 · $0.00
Go!
Go!Kaneshiro Kazuki6h 40m3.9 (7.9K)$9.40 · $0.00
Dzieci rewolucji
Dzieci rewolucjiWolfgang Leonhard13h 25m4.4 (613)$5.10 · $0.00
Wyznania otrzeźwiałego ekologa
Wyznania otrzeźwiałego ekologaPaul Kingsnorth9h 5m4.3 (1.2K)$13 · $0.00
Jak działa faszyzm? My kontra oni
Jak działa faszyzm? My kontra oniJason Stanley6h 29m4.3 (1.3K)$9.70 · $0.00
Listopad
ListopadAlena Mornštajnová8h 36m4.4 (5.1K)$9.40 · $0.00
Bajki o komunizmie
Bajki o komunizmieDrakulic Slavenka5h 51m3.9 (1.4K)$11 · $0.00
Długa droga do domu
Długa droga do domuWasil Bykau17h 15m4.6 (99)$11 · $0.00
Sakrament obłudy
Sakrament obłudyRobert Samborski5h 40m3.5 (298)$8.60 · $0.00
Prawo dziecka do szacunku
Prawo dziecka do szacunkuJanusz Korczak49m4.2 (131)Free
Rok dobrej zmiany
Rok dobrej zmianyMichał Sutowski12h 53m3.6 (14)$6.90 · $0.00
Papierosy
PapierosyMaciej Piotr Prus3h 38m3.9 (28)$13 · $0.00
Dyrdymarki
DyrdymarkiMarek Niedźwiecki2h 43m3.3 (446)$13 · $0.00
Ślady. Historia pewnego archiwum
Ślady. Historia pewnego archiwumJoanna Ostrowska14h 53m4.5 (16)$14 · $0.00
Brexit.
Brexit.Yuko Tsushima2h 45m3.6 (883)$1.60 · $0.00
Katechizm polskiego dziecka
Katechizm polskiego dzieckaWładysław Bełza1m4.1 (46)Free
Zaopiekuj się mną. Poczytam ci, Doris
Zaopiekuj się mną. Poczytam ci, DorisHolly Webb1h 27m4.5 (24)$4.80 · $0.00