Anatomia melancholii

By Robert Burton
Listen with Sir Michael Caine™ and 1,000+ voices
Length7h 8m

About this audiobook

Pierwszy w polszczyźnie wybór z całości dzieła tego potwora słów, giganta barokowej prozy, mistrza paradoksów, jednego z największych ironistów w historii literatury, modelowego melancholika oraz pozbawionego złudzeń utopisty. Anatomia melancholii to książka legenda, księga wszystkich ksiąg, tekst wzorcowo bezkompromisowy, który chciał zmieścić w sobie całą dostępną wówczas bibliotekę, opisać melancholijną przypadłość, ale i zdiagnozować depresyjną cywilizację. Co najciekawsze (i zarazem niezwykle bolesne) ta diagnoza ze zdumiewającą aktualnością przystaje wciąż do naszego świata. „Wszyscy jesteśmy pomyleni” – mówi Burton i z całą bezwzględnością wylicza za pomocą tych swoich gargantuicznych, meandrujących zdań wszystkie powody ludzkiego szaleństwa: opresję polityki, religię, miłość, nadmiar wiedzy i niedostatek uczciwości, biedę, głód, zarazy, gnuśność i tyranię konwenansu, głupotę władców i społeczną agresję.   * * *   Robert Burton (1577–1640), angielski pisarz, duchowny i bibliotekarz, autor właściwie tylko jednej książki. Pierwsze wydanie Anatomii melancholii ukazało się w roku 1621, ale autor nieustannie rozszerzał i poprawiał jej tekst. Powszechnie uznawana za jedno z najważniejszych dzieł w historii literatury oraz arcydzieło prozy eseistycznej, weszła ona również i do historii nauk medycznych, i do popkultury. ***   „Dostojność i żałosność świata: wesołość, duma, konsternacja i uważność, prostota i łajdactwo, delikatność, niegodziwość, szczerość i prawość – poświęcają się we wzajemnym pomieszaniu”, a oprócz tego docierające zewsząd „bałamuctwa”, których „nie da się już odkręcić”, i których widok „wątrobę zalewa żółcią”. Tak, to Anatomia nas samych i naszego świata, a uwspółcześniający tekst Burtona przekład Michała Tabaczyńskiego czyni aktualność lektury jeszcze bardziej palącą. prof. Tadeusz Sławek ***   Kiedy w 1621 roku Robert Burton, szkolarz z Oxfordu, wydawał swe wielkie rozmiarami dzieło (ponad 1200 stron w trzytomowym wydaniu oficyny Dent & Sons z 1948 roku plus około 300 stron przypisów), obdarzając go niezwykłym tytułem, o którym po stuleciach Borges miał powiedzieć, że to najbardziej godny zazdrości tytuł w historii literatury, nie przypuszczał, że wypuszcza w świat księgę, która stanie się swoistym kompendium wiedzy o człowieku. Terapeutyczna w zamiarze Anatomia melancholii miała złagodzić nieuleczalny smutek będący nieusuwalną dyspozycją egzystencjalną człowieka. Zaczytywał się Anatomią Lawrence Sterne kreując swego Tristrama Shandy i próbując leczyć go ze śledziennictwa (kto jeszcze pamięta o tym słowie nawiązującym wprost do źródła melancholii, jakim wedle starożytnej i renesansowej medycyny była śledziona); John Keats zostawił ponoć w swej bibliotece egzemplarz Anatomii opatrzony ręcznymi zapiskami na marginesach. Dr Samuel Johnson, książę angielskiego Oświecenia, wyznał swemu biografowi Jamesowi Boswellowi, że Anatomia melancholii jest jedyną książką, dla której mógł wcześniej niż zwykle zerwać się z łóżka. Wybitny lekarz sir William Osler, wykładający medycynę w Oxfordzie w początku XX wieku, uważał Burtona za ojca nowoczesnej psychiatrii i szczycił się posiadaniem wszystkich 5 edycji Anatomii wydanych za życia autora. Antoni Kępiński pisze, iż Burton jest „jedną z najciekawszych i zasłużonych dla historii melancholii postaci”, a jego dzieło dotyczące „zaburzeń psychicznych” jest „jednym z najczęściej wznawianych do obecnych czasów”.   Późny modernizm odkrył z kolei w Burtonie, niestrudzonym czytelniku tkającym swój tekst z cytatów z około tysiąca autorów, swego antenata – wirtuoza lektury nasłuchującego głosów z różnych epok i układających z nich nowe kompozycje.   Wydajmy więc przynajmniej fragmenty tego dzieła, nie tylko dlatego, że zajmuje tak poczesne miejsce w historii kultury, ale również dlatego, że należąc do tej samej epoki, co Novum Organum (1620) Francisa Bacona i Rozprawa o metodzie Kartezjusza (1637), uzupełnia te dzieła tworzące podstawy nowoczesnej obserwacji naukowej niezwykłą medytacją nad kondycją człowieka. prof. Tadeusz Sławek

Audiobook details

Rating★★★★ 4.3 (4.3K)
Includes Goodreads, LibraryThing, Amazon, StoryGraph
GenreGeneral Fiction
Length7 hrs 8 mins
Narrated byListen with 1,000+ voices
FormateBook with Audio
Publish dateMar 12, 2025
LanguagePolish

Table of contents

1Część 1. Wstęp: Melancholia tej osobliwej anatomii
21. Potwór słów i księga ksiąg: Robert Burton obnażony
32. Ta nużąca rozprawa: Anatomia jako księga niedbała?
43. To pisał Nikt: maska Demokryta
54. Nieuleczalna przypadłość i renesans medycyny
Show all chapters
65. Pacjent zero: to świat jest chory
76. I tak dalej: wyrozumiały czytelnik w morzu Babel
8Kilka usprawiedliwień, wyjaśnień, wymówek (od tłumacza)
9Dwa wiersze
10Opisanie ryciny z frontyspisu
11Krótka odautorska charakterystyka melancholii
12Część pierwsza: Wielka anatomia świata
13Część druga: Skrupulatna sekcja depresji
14Część trzecia: Utopia na całe zło
15Część czwarta: Odzyskane zachody miłości
16Lokalizacja fragmentów
BachmutMyrosław Łajuk5h 2m4.7 (403)$11 · $0.00
Rok 1984 (wydanie ilustrowane)George Orwell10h 55m4.4 (11.9K)$5.50 · $0.00
Małe kobietkiLouisa May Alcott9h 50m4.3 (2.8M)$6.70 · $0.00
Odwaga i strachOla Hnatiuk19h 25m4.4 (193)$9.30 · $0.00
CytoniczkaBrandon Sanderson15h 10m4.2 (101.1K)$22 · $0.00
Szpital PrzemienieniaStanisław Lem7h 20m4.1 (4K)$5.40 · $0.00
Przygody brygadiera GerardaArthur Conan Doyle12h 3m4.1 (1.2K)$5.40 · $0.00
Lady SusanJane Austen2h 39m3.8 (67.6K)$4 · $0.00
We mgleLisa Gray8h 44m3.8 (1.3K)$17 · $0.00
A&SKrzysztof Spadło12h 3m4.4 (28)$11 · $0.00
Między Placem Bohaterów a RechnitzMonika Muskała13h 13m4.7 (12)$6.80 · $0.00
ParabellaPaweł Matuszek9h 50m3.8 (130)$17 · $0.00
Wiatr od morza. SztormMagdalena Witkiewicz8h 58m3.6 (796)$13 · $0.00
Nigdy w życiuKatarzyna Grochola7h 51m3.5 (1.7K)$11 · $0.00
BambinoInga Iwasiów13h 52m3.7 (112)$22 · $0.00
Alicja w krainie czasów. Czas opowiedzianyAłbena Grabowska14h 1m3.5 (142)$24 · $0.00
Bye Watchtower Tom I Córy KoryntuKilian Dastan4h 13m$9.40 · $0.00
Armia CzarnobogaRadosław Samlik5h 17m$3.90 · $0.00
AntychrystMarcin Majchrzak7h 40m$3.90 · $0.00
Coś bliskiegoEllinor Rafaelsen6h 13m$30 · $0.00

You may also like

Ruch - cudowne lekarstwo. Dlaczego warto chodzić po mieściePeter Walker10h 38m4.1 (1.1K)$9.20 · $0.00
PocałunkiMaria Pawlikowska-Jasnorzewska0m4.3 (1.2K)Free
Hotel BalkanMiroslava Kuľková1h 50m4.0 (277)$9.20 · $0.00
Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia SłowianSzczerek Ziemowit6h 3m4.0 (3.8K)$9.20 · $0.00
Narożne oknoE. T. A. Hoffmann (tłum. Antoni Lange)1h 3m3.9 (115)Free
Na zdrowieJan Kochanowski1m4.4 (146)Free
Kwartalnik WIĘŹ - 3/2025zbiorowa praca9h 51m$8.70 · $0.00
szyjącOlga Gitkiewicz3h 31m3.8 (101)$11 · $0.00
Brutalna prawda o podróżach - Scrollujesz, lecisz, wracasz i nadal szukasz siebieMax Paradox4h 10m$7.50
Nic mnie już nie cieszy - Jak odzyskać zwykłą radość bez kupowania motocykla i przeprowadzki na BaliMax Paradox5h 20m$7.50
O pocieszeniu, jakie daje filozofiaAnicjusz Manliusz Sewerynus Boecjusz6h 39m4.3 (226)$6.20 · $0.00
Związek Działa. Tylko Gdzieś Zniknęła Bliskość - Jak świadomie dbać o czułość, czas we dwoje i codzienną więź bez czekania, aż romantyzm sam wróci z delegacjiMax Paradox4h 29m3.7 (12)$7.50
Próby. Księga pierwszaMichel de Montaigne (tłum. Tadeusz Boy-Żeleński, Edmund Cięglewicz)13h 42m4.4 (189)Free
Jak sobie poradzić i przetrwać rozwódMax Paradox5h 21m$7.50
Być jak ĆmyPaulina Łakota2h 15m$4.10 · $0.00
Kolorowa terapiaMałgorzata Chwedorzewska6h 12m$4.10 · $0.00
UBEZPIECZENIE? NIE, DZIĘKUJĘ.Paweł Bielicki3h 10m$11 · $0.00
Dodatki filmowe Andrzeja Barańskiego. Rozmowa-rzekaJaskulski Paweł12h 20m$9.70 · $0.00
Zamknij oczyo. Adam Szustak3h 45m4.0 (40)$12 · $0.00
Dzień PocałunkówPaweł Antoni Baranowski52m$12 · $0.00