
Length6h 35m
About this audiobook
Mała towarzyszka i dorośli. Opowieść o szczęśliwym dzieciństwie.
Czas stalinowskich represji w Estonii. Do domu zwyczajnej, spokojnej rodziny wkraczają enkawudziści. Mama małej Leelo zostaje aresztowana za rzekomą zdradę radzieckiej ojczyzny. Estończycy, podobnie jak inne narody zniewolone przez ZSRR, wykazali się odpornością na komunistyczną propagandę. Powieść Mała towarzyszka i dorośli to złożony portret czterolatki, która poznaje świat w czasie okrutnego terroru, a mimo to z dziecinnym optymizmem czeka na powrót ukochanej mamy.
„– Enkawude? Robota Ruskich? – zapytałam rzeczowo, choć właściwie nie miałam pojęcia, co te wyrazy znaczą. Po prostu zauważyłam, że kiedy rozmawiano o poważnych sprawach, stwierdzano zwykle: „z enkawude nie ma żartów” albo „ach, to robota Ruskich!”.
– Wiesz co, umówmy się, że nie będziemy więcej używać tych słów, dobrze? – poprosił tata poważnie i posadził mnie na krześle przy biurku. – Szczególnie w obecności obcych. Mogą na nas ściągnąć sporo kłopotów.
– Tej piosenki „Enkawude po lesie” już więcej nie zaśpiewam – obiecałam.
– Oj, do diaska, jeszcze tego by brakowało! Możliwe, że przyjdzie do nas znowu ten pan, który był tu w dniu wywózki… wyjazdu mamy. Nie odzywaj się do niego za dużo, dobrze? Jeśli o coś zapyta, odpowiadaj „tak” albo „nie”, a najlepiej: „Jestem małą dziewczynką, nic nie wiem”. Zgoda?
– Hmm – przytaknęłam znacząco, chociaż to, że nic nie wiem, zabrzmiało jakoś obraźliwie. – Czy mogę powiedzieć: jestem małą towarzyszką, nic nie wiem?
– To jeszcze lepsze! – Tata wyglądał na zachwyconego. – Towarzyszka brzmi dumnie! Przez duże T!”
Leelo Tungal (ur. 1947) – estońska pisarka, poetka i publicystka. Wydała kilkadziesiąt powieści dla dzieci i młodzieży oraz tomików wierszy, pisała i tłumaczyła (głównie z języków fińskiego i rosyjskiego) przedstawienia kukiełkowe, słuchowiska, libretta operowe, teksty piosenek, zbiory anegdot, podręczniki. Była dyrektorką w Estońskim Państwowym Teatrze Lalek, redaktorką naczelną czasopisma dla dzieci „Hea Laps”, redaktorką działu kultury dziennika „Eesti Maa”. Laureatka wielu nagród w dziedzinie literatury dziecięcej. W 2005 roku została uhonorowana jednym z najwyższych odznaczeń państwowych Republiki Estońskiej – Orderem Białej Gwiazdy IV klasy.
Marta Perlikiewicz (ur. 1976) – germanistka, tłumaczka. Współpracowała z Estońskim Centrum Literatury Dziecięcej przy publikacjach o problematyce praw człowieka, projekcie pisarzy i ilustratorów z krajów bałtyckich. Przełożyła sztukę teatralną Rasy Bugavičute-Pēce Miałam kuzyna na międzynarodowy festiwal teatralny Baltic Transfer* Festival. Tłumaczy opowiadania dla portalu kulturalnego Eesti.pl. Mieszka w Tartu.
Autor: Leelo Tungal
Tłumaczenie: Marta Perlikiewicz
Redakcja: Magdalena Jankowska
Korekta: Lilianna Mieszczańska
Skład: Agnieszka Szatkowska
Projekt okładki: Jakub Kamiński
ISBN: 978-83-7893-280-2
Audiobook details
Rating★★★★ 4.2 (647)
Includes Goodreads
GenreGeneral Fiction
Length6 hrs 35 mins
Narrated byListen with 1,000+ voices
FormateBook with Audio
Publish dateOct 11, 2025
LanguagePolish
Table of contents
1Grzecznym dzieckiem być
20Królewski obiad kawalerski musi poczekać
2Bawimy się w panią domu
21Ciocia Anne jest przecudowna
3Łąka na suficie
22Nareszcie prezenty!
4Mały Zatopek i duży Nurmi
23Tacie nie chce się szykować na wojnę!
5Plemię taty
24Różowy marmurkowy albumik
Show all chaptersShow less
6Polska krew babci Minny
25Na męskiej wyspie
7A gdy trzeba, dłużej nawet…
26Słodkie życie
8Patelnia Ingermanlandki
27Plac Ratuszowy
9Kati pocieszycielka
28Rdzawa obwódka
10Noc i krakowiak
29Na Nõmme
11Tylko chwila?
30Znowu te rozmowy starszych!
12Medale i psy
31Sto lat na ulicy Värava
13Znów w domu!
32Do sklepu przy ulicy Haava przywieźli cukier!
14Sama w domu
33Piosenki nowe i stare
15Prawdziwy Tarzan
34Wszystko na swoim miejscu!
16Jala i Kota chcą pójść razem z tatą
35Wśród uczniów
17Do szkoły!
36Nie opuszczaj mnie!
18Słówko tu, słówko tam
37Od tłumaczki
19Więcej o słowach i literach